tham lam này ăn các con tôm nhỏ, các ấu trùng của sâu bọ, nhiều khi ăn cả họ hàng bà con của mình. 
- Nó tệ như đồ ăn cướp thế ư bác? 
- Đúng là tên cướp chính cống... Các cháu xem nó đi săn mồi thế nào. Nó trang bị mới ghê chứ. Cái quân ăn cướp đường ấy chui vào trong vỏ bọc rắn chắc không xuyên thủng được. Các hiệp sĩ đời xưa trang bị cũng không bằng! Hiệp sĩ chỉ mặc có áo giáp và mũ sắt, còn ông lớn này thì mang theo cả một pháo đài. 
Valia hỏi: 
- Thế là nó ngồi trong đó như xe tăng hả bác? 
Ivan Germogenovich nói: 
- Cũng không hẳn thế! Các chiến sĩ xe tăng ngồi trong xe tăng đi. Còn con bọ suối cõng chiếc xe tăng trên mình nó. 
Valia ngắm nhìn tảng đá rồi lắc đầu: 
- Nặng khiếp lênđược!... Chà chà... ! 
Ivan Germogenovich nói: 
- Cũng không phải bọ suối nào cũng có nhà nặng nề thế này. Ở chỗ nào có lau sậy mọc và những mẩu cây khô rơi xuống đấy thì ở đó bọ suối làm nhà trong ruột ống sậy. Còn nếu chỗ nào đầy cát hay đá thì chúng kết nối những mảnh đá, mảnh vỏ ốc, các hạt cát và xây dựng khán đài bằng những vật liệu này. Cũng có khi gặp cả những căn nhà bọ suối làm bằng lá cây khô rơi xuống nước. 
- Thế tại sao nhà của chúng lại có hai cửa ra vào: một cửa to và một cửa nhỏ? 
Ivan Germogenovich đáp: 
- Đó là để cho nước chảy thông qua nhà. 
- Như vậy để làm gì hả bác? 
Giáo sư ngạc nhiên: 
- Sao lại để làm gì? Nhà của bọ suối lúc nào cũng ngập đầy nước. Nếu nước cứ tù hãm không thay đổi rêu mốc sẽ phủ đầy vách nhà, hàng triệu vi khuẩn sẽ công phá pháo đài của con ác thú này ngay. Nước tù hãm đối với vi khuẩn cũng cần thiết như ta cần không khí vậy. 
Karik khâm phục nói: 
- Bác nghĩ ra mẹo đuổi được nó đi thật hay quá! 
Ivan Germogenovich khiêm tốn đáp: 
- Ồ, đó đâu phải là phát minh của bác. Bác nhớ hồi còn bé bác và các bạn của bác bắt bọ suối bằng cách này. Thường chỉ cần đút cọng rơm vào cổng hậu thì bọ suối đã thò ra cổng trước rồi. Khẽ lắc lắc là nó đã rơi vào lòng bàn tay. 
Karik ngạc nhiên hỏi: 
- Bác bắt bọ suối làm gì? 
Giáo sư đáp: 
- Để làm mồi câu cá. Mồi bọ suối là tốt lắm! 
- Câu cá hả bác? - Karik hỏi lại, thậm chí nhảy cả người lên - Thế cá có bắt mồi không bác? 
Giáo sư phì cười: 
- Cháu cũng hay câu cá à? Úi chà, người bắt nắng đen nhẻm ra kìa! 
Karik hoa chân múa tay: 
- Úi chà... cá ấy à... cháu có thể ngồi câu suốt cả tháng... 
- Thế cây thế nào? Được nhiều cá không? 
Karik thành thực thú nhận: 
- Không ạ! Không hiểu sao cháu cứ không gặp may. 
- Thế à! Nếu vậy thì bác khuyên cháu nên thường xuyên dùng mồi bọ suối. Không có mồi nào tốt hơn đâu. 
- Phải thử mới được! 
Valia hỏi: 
- Thế bây giờ nó sẽ ra sao, cái con bọ suối... mất vỏ ấy? Nó có chết không bác? 
Ivan Germogenovich thản nhiên đáp: 
- Nó không chết đâu! Trong lúc chúng ta đang trò chuyện thế này thì nó đã làm xong nửa ngôi nhà mới rồi... Cháu đừng lo! Nó không chết đâu... Lớn lên nó còn biến thành con có cánh bay. 
- Nó? Bay được? 
Ivan Germogenovich nói: 
- Chính thế! Nó biến thành con vật rất giống con bướm đêm... Không những nó bay giỏi mà chạy trên mặt đất, mặt nước cũng tài. Đến thời gian đẻ trứng nó xuống nước gắn trứng vào cây cối mọc dưới nước. 
Ivan Germogenovich đưa mắt ước lượng đống cành lá lấy được trong lúc nói chuyện và nói: 
- Thôi, đủ rồi! Không khéo ta lại bịt mất cả lối vào... Nào, chui vào đi. 
Karik và Valia không đợi phải nhắc thêm. Chúng nhảy qua đống cành lá, thận trọng bước vào hành lang tối mờ mờ. 
Ở mãi đầu cùng ánh sáng yếu ớt lọt qua khe hẹp. 
Bọn trẻ đi trong bóng tối, lần tay theo bức vách. Chân bước lên sàn êm như bước trên thảm. 
Tường cũng êm như vậy. 
Karik với tay sờ lên trần. 
- Cả đây cũng êm nữa! - Cậu ngạc nhiên nói. 
Bọn trẻ đi đến tận cùng hành lang, dừng lại trước cái lỗ tròn. 
Gió lạnh thổi vào chân. 
Karik nói: 
- Phải đóng cái cửa sổ này lại. Mẹ bảo không được ngồi chỗ gió lùa! 
Karik quay lại, lôi đến một cánh hoa mềm mại. Cậu vo nó lại, đút nút kín cái lỗ. 
Valia nói: 
- Bây giờ gió không thông nữa, nhưng lại tối quá. Chúng ta quay lại đi. 
Bọn trẻ quay lại cửa hang. Ở đó, giáo sư đang loay hoay với đống cành lá. 
Ivan Germogenovich hỏi: 
- Thế nào? Các cháu có thích căn nhà không? Sống được chứ? 
Karik vui vẻ đáp: 
- Xung quanh chỗ nào cũng lót thảm. Con bọ suối này sống sang thật. 
Ivan Germogenovich đồng ý: 
- Cũng khá sang! Những thảm này không phải bình thường đâu. Nếu ai muốn lôi con bọ suối ra khỏi nhà, nó sẽ bấu chắc gai nhọn vào thảm. Lúc đó không sức mạnh nào làm nó nhúc nhích nổi... Nhưng thôi, bắt tay vào việc đi các bạn! Giúp bác bịt cái cửa này lại kẻo đêm tối lỡ có ông khách không mời nào mò vào. 
Giáo sư có bọn trẻ giúp sức xếp những rễ cây thành một đống ở cửa hang rồi gác những cành cây lên trên. Ông xếp nhưng cánh hoa lên trênc ùng. 
Một chiến lũy thực sự được hoàn thành. Chỉ ở mãi tít trên cao mới chừa lại một khe hẹp cho ánh sáng đêm xanh biếc lọt vào căn nhà. 
Giáo sư nói: 
- Tốt lắm! Bây giờ thì không con gì mò vào được nữa. Các cháu nằm ra nghỉ ngơi đi thôi. 
Bọn trẻ chọn một chỗ tốt trong góc sát tường, nằm dài trên tấm thảm êm ái và nép thật sát lại nhau. 
Giáo sư nằm xuống bên cạnh. 
Các khách du lịch dũng cảm im lặng lắng nghe gió đêm buồn bã thổi bên ngoài bức tường nhà, các thân cây cọ vào nhau như than vãn. 
Những giọt nước nặng như những viên sắt rơi lộp bộp từ những tàu lá ướt xuống mái nhà. 
Trong nhà ấp áp và khô ráo. 
Giáo sư và bọn trẻ nằm dài trên sàn. Thảm êm như cái đệm lông. Nhưng các khách du lịch nằm mãi không chợp mắt được. 
Đó là đêm đầu tiên của họ trong thế giới mới mẻ và kỳ lạ này. Mới một ngày qua mà họ đã trải qua bao nỗi nguy hiểm gian truân. 
Bầu trời ban đêm chiếu sáng qua khe hàng rào cản. Những vì sao khổng lồ lấp lánh trên cao. 
Valia nằm mở mắt. Cô nhìn mãi ngôi sao xanh treo trên cửa hang. Ngôi sao thật lớn giống như mặt trăng, chỉ khác là luôn luôn lấp lánh. 
Cũng hệt như khi ở nhà nằm trên giường ngó qua cửa sổ ngắm ngọn đèn đường to như mặt trăng rung rinh trước mặt. 
Valia nhớ lại tiếng động đứt quãng của tàu điện, tiếng còi xe hơi khàn khàn gắt gỏng và những vệt sáng lướt nhanh qua cửa sổ tựa như đuổi bắt nhau. 
Valia nhắm mắt lại. 
Thoáng một giây lát cô tưởng như mình đang ở nhà, nằm trên giường ấm, lắng nghe tiếng ồn ào vui vẻ ngoài phố. 
Cánh cửa sang phòng bên khép hờ, nhưng một vệt sáng vẫn lọt qua khe dưới cánh cửa. 
Mẹ đang dọn dẹp trong phòng ăn. Tiếng chén dĩa kêu loảng xoảng, nhưng cái thìa uống nước trà reo vang. 
Rửa bát đũa xong, mẹ lau những mẩu vụn trên bàn rồi trải lên bàn chiếc khăn sạch trắng. 
Valia thở dài. 
Cô nhớ lại mẩu phó mát còn lại trên bàn mỗi buổi sáng sau bữa ăn và nuốt nước miếng. 
Chao ôi! Giá mà mang được tới đây, vào trong cái hang này, dù chỉ một mẩu phó mát thơm ngon thôi! Cố nhiên một mẩu đó cũng đủ cho bữa chiều của cả giáo sư lẫn cô và Karik, thậm chí có khi còn thừa đôi chút cho bữa sáng. 
Và Valia lại thở dài. 
Biết đâu sẽ ở lại vĩnh viễn trong cái thế giới kinh khủng này? 
Liệu có trở về nhà được không? 
Có gặp lại mẹ nữa không? 
Valia khẽ nói: 
- Chắc mẹ đang khóc! 
Karik đồng tình: 
- Đang khóc! Chắc chắn là đang khóc! 
Bọn trẻ miên man suy nghĩ. 
Giờ đây mẹ đang làm gì? 
Có lẽ mẹ đang nằm trên giường, quần áo chưa thay. Mỗi tiếng động đều làm mẹ nhỏm dậy lắng nghe xem có phải các con trở về hay không? 
Trên bàn bữa ăn chiều dành cho chúng được đậy điệm cẩn thận. Tiếng đồng hồ tích tắc đều đều trong phòng ăn. Con mèo loay hoay trong góc nhà. 
Nước mắt trào ra má Valia. Cô khẽ nắm tay chùi và nhắm chặt mắt cho khỏi khóc: 
- Không, dẫu sao mình cũng sẽ không khóc! 
Bên ngoài tường của căn nhà gió đêm rít lên uể oải. 
Những khách du lịch nằm dài, mỗi người theo cách của mình, nghĩ lại về thế giới rộng lớn mà cách đây không lâu họ còn sống ở đó. 
Cuối cùng giáo sư thở dài: 
- Chuyện nhảm nhí, không có lẽ nào chúng ta lại không trở về nữa... Các bạn ơi, đừng mất tinh thần, chúng ta sẽ trở về. 
Karik và Valia không đáp lại. Chúng đã ngủ thật say. 
Lúc đó Ivan Germogenovich ngáp thoải mái, trở mình nằm nghiêng, đặt nắm tay dưới đầu thay cho gối và ngáy vang. 
* 
* * 
Các khách du lịch đã ngủ say đến nỗi không nghe thấy trận mưa rào mùa hạ lại trút xuống vào ban đêm. 

Những cuộc phiêu lưu kỳ lạ của Karik và Valia
Tác giả: Ian Lari
Dịch giả: Văn Trọng
Chương 11
KHÔNG KHÍ BẤT THƯỜNG - GIÁO SƯ ĐÃI CÁC BẠN NHỎ MÓN TRỨNG - IVAN GERMOGENOVICH MỞ TIỆM MAY - CON ONG ANDREJEVNA - GIÁO SƯ VÀ KARIK BIẾN MẤT.
Trên mặt đất lạnh lẽo sương mù chạy lan như những làn sóng, giống hệt như đổ sữa lên khu rừng đen im ắng, lấp đầy các khe lạch. 
Các ngọn cây cao thấp thoáng ẩn hiện trong sương mù. 
Cái lạnh và ẩm ướt của buổi sáng bò lan vào trong hang xuyên qua các khe hàng rào cản và chẳng bao lâu ở đây cũng mát lạnh như ngoài trời. Bọn trẻ ngủ mê, trăn trở. Chúng co đầu gối đến tận cằm, nhưng cũng không vì thế mà được ấm hơn. 
Cuối cùng Karik không chịu được, nhổm dậy dụi mắt ngái ngủ co ro và ngơ ngác nhìn lên những bức tường dốc thoai thoải. Những bức tường trắng như bạc tựa như phủ bởi một lớp sương giá. Karik sờ vào nó. 
- Không, đó không phải là sương giá, đó là những tấm thảm bằng bạc. Hừ, lạnh quá! 
Valia nằm dưới sàn trên tấm thảm co tròn người lại. Cô bé kéo đầu gối lên tận cặp mắt đang nhắm và che đầu bằng cả hai tay. Trong mơ cô vẫn khẽ rên rỉ và thổn thức. 
Karik nhảy tại chỗ cố gắng sưởi ấm mình. Sau đó cậu chạy dọc theo tường đến cuối hành lang. 
Cậu bé có vẻ được ấm thêm lên. 
Cậu quay trở lại và theo đà chạy nhào lộn 1 lần, 2 lần, 3 lần và bỗng té vào chân Valia. 
Valia nhẩy phắt dậy, kêu lên: 
- Cái gì, cái gì thế? Chúng đã tấn công rồi hay sao? Run rẩy và co ro, cô bé ngước nhìn Karik bằng cặp mắt ngái ngủ và sợ hãi. 
Karik ngạc nhiên: 
- Em làm sao thế? Anh đấy mà, tỉnh lại đi... Em hoàn toàn bọ rét cóng rồi... Cóng tím ngắt cả người thế này... Thôi nào, chúng ta hãy vật nhau đi. Em sẽ ấm ngay đấy mà, bắt đầu nhé. 
Cậu nhảy xung quanh và chọc quấy cô em. 
Valia đẩy Karik ra: 
- Để em yên! 
Nhưng cậu bé khi ngã đã kịp túm lấy cô và chúng lăn trên sà